


DYSLEXIE
door
Angeli Merkenhof
1
Een grote tegenvaller
Als
iemand dyslexie heeft heet dat een dyslecticus. Het meervoud van een
dyslecticus is dyslectici.
Dyslexie
is een woord uit de Griekse taal, het betekent `slecht lezen`.
Iemand
die dyslexie heeft, heeft niet alleen moeite met lezen, maar ook met schrijven
en spellen. Dyslexie viel pas op toen de meeste kinderen naar school gingen om
te lezen en te schrijven. Dat was rond het einde van de negentiende eeuw.
Sommige
kinderen kregen lezen en spelling nauwelijks onder de knie, maar de kinderen
die niet goed konden lezen en spellen waren wel goed in andere vakken. Men
dacht dat ze een handicap hadden, maar dat was niet zo.
Dit
heeft een Engelse arts dhr. Morgan in 1898 onderzocht. Hij gebruikte daarvoor
de 14-jarige Percy. Percy was een slimme jongen, maar lezen en spellen kon hij
niet. Morgan dacht dat hij een oogafwijking had, maar Percy was woordblind
(blind voor woorden). Vooral oogartsen hadden belangstelling voor dyslexie.
In Nederland schreef een Leidse oogarts er ooit als eerste over en dat was in 1903. Dyslexie zou een visueel probleem zijn. Visueel heeft te maken met zien en met de ogen. Iemand die dyslectisch is, ziet een hele brei van letters en woorden. Daarvoor hebben ze een speciale bril ontwikkelt n.l. een prismabril. Met zo’n bril kun je maar één woord tegelijk lezen.
2
Een vervelend probleem
Over
de oorzaak van dyslexie denken wetenschappers verschillend.
Over
één ding zijn ze het wel eens; het heeft niets te maken met domheid. Vroeger
werden kinderen met dyslexie voor een dom mens gezien.
Sommigen
werden zelfs naar een andere school gestuurd voor moeilijk lerende kinderen,
maar dyslexie hebben is geen echte afwijking in het kunnen leren.
Er
zijn alleen maar problemen met het lezen en het juist spellen en schrijven van
de woorden. Iedereen
maakt wel eens fouten bij het lezen en makkelijke woorden kun je foutloos
spellen.
Bij
een dyslecticus gaat alles allemaal wat langzamer. Aan het eind van de
basisschool kan de achterstand opgelopen zijn tot twee jaar achterstand.
Minstens
1
op de 20 mensen is dyslectisch. Dat is 5%, van de 1,8 miljoen kinderen op de
basisschool in Nederland en dat zijn er 90.000.
Dat
zijn meer dan 3000 klassen. Er zijn bijna 4 keer zoveel jongens als meisjes
dyslectisch en daar
zitten veel linkshandigen bij.
Dyslexie
is erfelijk. De hersenen zijn het zenuwcentrum van je lichaam.
Alles
wat je denkt, doet of wilt wordt door je hersenen geregeld. Wat je ziet,
hoort, ruikt en voelt word daar ook door ontvangen en verwerkt. Elk stukje
hersenen heeft een eigen taak. Zo is er
b.v. een eigen taalgebied, een gebied voor horen en voor zien. Bij het lezen
en spellen komen meerdere gebieden van de hersenen in actie. Wetenschappers
denken dat het daar fout gaat.
Ze
denken dat de gebieden niet
samen kunnen werken bij een dyslecticus. Anderen denken dat wat de ogen zien
niet goed opgevangen wordt door de hersenen. Weer andere wetenschappers hebben
de hersenen van overleden dyslectische mensen met een microscoop bekeken. Het
taalgebied van die mensen
week een beetje af van mensen zonder dyslexie.
Zou
dat de oorzaak zijn?
Dat weten we nog niet zeker.
3 Oefenen
en nog eens oefenen
Als
je dyslexie hebt, maar dit niet weet en je wilt b.v. een spreekbeurt houden,
dan gaat dat meestal minder goed en met heel veel moeite. De leerkracht wil
eigenlijk dat je behoorlijk zonder teveel haperingen je werk doet. Er wordt
dan weleeens gemopperd en gezegd van kijk nu eens goed wat er staat en wat er
met de tekst bedoelt wordt. Je zelfvertrouwen kan hierdoor steeds minder
worden en je bent bang om fouten te maken met lezen en ook met schrijven.
Sommige
kinderen krijgen dan zelfs last van faalangst. Bij faalangst heb je van
tevoren al het idee dat het mis zal gaan. Als je dyslexie hebt kan
je hulp krijgen van een RTer (Remedial Teacher). Dat is een leraar voor
kinderen met een lees- achterstand.
De
RTer werkt met een kijk- en luistermethode. Dan
hoor je een verhaal en je leest mee uit een boekje. Daarna moet jij de tekst
hardop voorlezen. Jij moet
steeds sneller de tekst gaan voorlezen. En zo gaat het spelenderwijs steeds
een stukje vlotter. Ook dmv. spelletjes op de computer gaat het lezen en
spellen prettiger en het tempo gaat verder omhoog.
4
Lichte en zware gevallen van dyslexie
Er
zijn lichte en zware gevallen van dyslexie. Ook leert de ene dyslecticus
makkelijker dan de andere. Ze noemen dat ook wel licht dyslectisch oftewel
zwaar dyslectisch.
Lezen
is lastig voor een dyslecticus. Foutloos schrijven is nog moeilijker en de
Nederlandse taal heeft
ook nog eens een moeilijke spellingsregel.
Dyslectici
maakt dezelfde fouten als
iedereen, maar naar verhouding veel meer.
Het
moeilijke voor hun is dat ze die fouten niet zien. Sommige mensen met
dyslexie schrijven het woord fonetisch, dwz. zoals het woord klinkt.
Ook
de twee letters ie, ij en ei zijn dan moeilijk of de ou en au het is dan extra
moeilijk om die woorden te
kunnen schrijven.
5
Volhouden is een kunst
Voor
sommige kinderen wordt dyslexie pas een probleem in het voortgezet onderwijs.
Dit zijn dan meestal kinderen met meer dan een gemiddelde intelligentie.
Daarmee
konden ze het op de basisschool nog goed bijhouden, maar als ze naast
Nederlands ook nog eens andere talen leren, dan lukt dat niet goed meer.
Met
studeren hebben ze dan ook veel meer moeite. Op veel scholen gelden er
speciale regels
voor een dyslectische kinderen. Soms mogen ze in een kleinere groep
proefwerken maken of ze krijgen meer tijd voor een toets en soms mogen ze een
test mondeling doen in plaats van schriftelijk.
Zo’n
regeling is er ook bij het eindexamen.
Wel
moet je dan een dyslexieverklaring hebben.
Als
je dyslexie hebt is het moeilijker om je examen te halen, en sommigen haken
dan ook af, wat erg jammer is.
Ze
hebben er dan geen zin meer in en gaan van school.
6
Hulp bij het lezen en schrijven
Sommige
kinderen gaan van school af als ze amper kunnen lezen of schrijven. Vroeger
kwam dat vaker voor dan nu. Alles wat ze hadden geleerd, waren ze al snel weer
vergeten.
Ze
worden dan een analfabeet genoemd. Een analfabeet is iemand die niet kan lezen
en schrijven. Nederland telt 10.000 analfabeten.
Een
aantal
daarvan volgt op latere leeftijd een alfabetiseringscursus om te leren lezen
en schrijven. Analfabeten moeten een heleboel missen ze kunnen b.v. geen
kranten en boeken of een ondertiteling op de t.v. lezen, maar ook geen straat-
namen.
Het gemak van een computer is ook zeer lastig voor hun.
Velen van hun proberen dit ongemak te verbergen, want het is zeer pijnlijk om te moeten toegeven dat je niet kunt lezen.
7
Kansen genoeg
Een
dyslecticus moet zijn sterke kanten benutten.
Dyslexie
mag geen excuus zijn om iets niet te kunnen doen.
In
de maatschappij krijgen dyslectici meer kansen dan op school.
In
1998 is een onderzoek van start gegaan naar de beste aanpak van dyslexie.
Hopelijk levert het veel op. Dan krijgen kinderen het makkelijker op school.
8
Bekende mensen met dyslexie
Dyslexie
staat een creatieve carrière niet in de weg.
Een
lijstje namen: Thomas Edison (uitvinder van de gloeilamp),
Tom
Cruise (acteur),
Agatha
Christie (schrijfster van misdaadverhalen),
Walt
Disney (oprichter van het Walt Disneyconcern, tekenfilmindustrie)
Richard
Bronson (miljonair) en Whoopy Goldberg. (actrice).
Wie
kent Jan des Bouvrie niet de bekende Nederlandse meubelontwerper.

Thomas Edison
Tom Cruise
Agatha Christie

Walt Disney
Richard Bronson
Whoopy Goldberg
Wil je meer informatie over
Dyslexie?? Kijk dan bij GOOGLE.