De geschiedenis van Katten
door
Vera Krijl
Hoe en wanneer verschillende soorten van de wilde kat precies huisdier werden,
is moeilijk te weten. Misschien
leefden katten al meer dan 10.000 jaar geleden in landbouwgebieden in het
Midden-Oosten. Het bewijs is geleverd uit het oude Egypte omstreeks 2000 v. Chr.
Toen de mens van nomadisch jager landbouwer werd, moest hij zijn
voedselvoorraden tot de volgende oogst beschermen. Het graan werd opgeslagen in
voorraadschuren, die niet volledig veilig waren tegen ratten en muizen die
door de kleinste kieren kropen. Op zoek naar voedsel moeten wilde katten steeds
in de zijn beland, op jacht naar de talrijker wordende muizen en ratten.
De mensen moeten al snel hebben gemerkt dat katten als knaagdierdoder en
beschermers van graanvoorraden heel handig waren. 
Anders
dan honden, die al veel eerder waren gevonden en gebruikt, waren katten
bijzonder bruikbaar omdat ze juist 's nachts op jacht gingen, op het tijdstip
waarop ratten en muizen zich aan de voorraden vergrepen. De boeren jaagden de
katten niet weg, maar wilden dat ze bleven. Zo kwam de band tussen kat en mens
tot stand. De kat paste toch al goed in de Egyptische godenwereld, waarin
allerlei dieren werden verwondert. De kat werd het symbool van de
vruchtbaarheid, in de persoon van de kattengodin "Bastet". Katten
werden aanbeden en vereeuwigd op fresco's en in beeldhouwwerken. Wie een
kat schade toebracht, kreeg een zware straf. Op het doden van een kat stond de
doodstraf. Voor een gestorven kat gingen mensen in de rouw en om hun verdriet te
laten zien, schoren ze hun wenkbrauwen af. Katten werden gemummificeerd en met
veel ceremonieel bijgezet in vaak fraaie omhulsels van brons of hout. Al die
goddelijke verering had echter ook nadelen. Inmiddels is duidelijk dat katten
ook in grote getale als offergave werden gedood. Archeologen vonden enorme
grafvelden, zoals die van Beni Hassan, waar meer dan 300.000 geofferde katten
lagen begraven.
Zeereizen
Ook zeelieden moeten hun voedselvoorraden beschermen tegen ongedierte. Daarom
namen ze katten aan boord. Verondersteld wordt dat de Grieken en Feniciers zo
rond 1000 voor Chr. als eersten huiskatten naar het Midden-Oosten, wat nu Italië
is, brachten. De huiskat verspreidde zich langzamerhand over heel Azië en
Europa. Doordat ze nog steeds aan boord van schepen werden genomen, bereikten ze
ook de Nieuwe Wereld toen rond 1600 ontdekkingsreizen en handel steeds
belangrijker werden.
Europa
Aanvankelijk waren katten in Europa zeer geliefd. De Romeinen beschouwden ze als
het Symbool van de vrijheid en de beschermer van huis en haard. Als
"heidense" vruchtbaarheid symbolen waren ze in het vroegere
christendom echter niet populair. Daarom werden huiskatten in Engeland in de 14e
eeuw beschouwd als Symbool van het kwaad. Men bracht ze in verband met hekserij
en de duivel. Honderdduizenden katten werden levend verbrand, waarbij de kerk
dat aanmoedigde en zelf het voorbeeld gaf. Toen katten daardoor zeldzaam werden,
nam het aantal ratten explosief toe. Dit vormde een van de oorzaken van de
pestepidemie van 1334. De "Zwarte dood" waarde door heel Europa.
Mensen werden dodelijk besmet met deze ziekte door rattenvlooien. Het besef
groeide dat de kat bij het onderdrukken van knaagdieren een belangrijke factor
was, met het gevolg dat het aantal huiskatten weer toenam. Tegen het eind van de
17e eeuw was bijna elk huis in Frankrijk voorzien van een kattenluikje en de
geliefde huiskat kon komen en gaan, zoals hem of haar dat uitkwam.
Azië
Katten werden ook in heel Azië bijzonder gerespecteerd. In sommige streken
woonden ze in tempels om heilige geschriften tegen muizen te beschermen. Ook
hielden ze ratten en muizen ver van de kostbare zijdecocons vandaan. De
zijdehandel was van een enorm economisch belang voor China en Japan. In Siam,
dat tegenwoordig Thailand heet, mochten ooit alleen de leden van de koninklijke
familie katten bezitten. De Siamees stond dan ook bekend als de koninklijke kat
van Siam.
_________________________________________________________________
