De mammoet

 door

Edwin Jansen

 

Waarom deze spreekbeurt over mammoeten

Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik het een leuk onderwerp vind en mijn vader heeft me er al veel over geleerd. Ik vind het raar dat lang geleden in Nederland hele grote dieren leefden. Mammoeten waren de grootse dieren die ooit in Nederland geleefd hebben.

 

Wat is een mammoet

Een mammoet is een soort olifant met grote slagtanden en veel haar. Mammoeten zijn slurfdieren net als olifanten. Omdat mammoeten in de ijstijden leefden, konden ze goed in de kou leven. Ze hadden een dikke vacht en een speklaag zodat ze geen kou kunnen vatten. 

 

wanneer leefden de mammoeten

De mammoeten leefden in het Pleistoceen. Dat is een tijdperk dat begon ongeveer 2,3 miljoen jaar gelden en hield ongeveer op 12.000 geleden. Het klimaat in die tijd was soms kouder en soms warmer. De koude perioden noemen wij ijstijden. In het Pleistoceen hebben we 4 ijstijden gehad.  In het noorden was het vooral koud. Vooral in Noord-Europa en Noord-Amerika was het erg koud. Ook Nederland was eenmaal voor de helft met ijs bedekt. Dat ijs noemen we gletsjers. Vanuit de bergen in het Noorden strekten gletsjers zich ver uit over het landschap. Enorme stenen werden met het ijs meegevoerd en kwamen in het laagland terecht: de zwerfkeien. In de ijstijd was de ijslaag op het land wel drie kilometer dik. De zeespiegel was 150 meter lager. Veel zeeŽn die we nu kennen waren toen droog, zoals de Noordzee. Je kon in die tijd van Nederland naar Engeland lopen.

 

Na een ijstijd brak er weer een warmere periode aan. Het ijs smolt en de plantengroei keerde terug. De mammoet leefde niet op het ijs, maar op de steppen naast de gletsjers. Een steppe is een vlakte waar alleen maar gras en kleine planten groeiden. Door de kou van de gletsjers in de buurt groeiden er geen bomen. Mammoeten aten juist gras.

 

Welke mammoeten waren er

Er zijn in totaal 3 soorten mammoeten, de eerste mammoet was de zuidelijke mammoet, daarna kwam de steppenmammoet. Veel later in het Pleistoceen was er nog een mammoet. Dat is de meest bekende mammoet, de wolharige mammoet. Er is ook een complete wolharige mammoet gevonden in het ijs in SiberiŽ in Rusland. Deze mammoet is ooit bevroren en zelfs het vlees en zijn haren zijn bewaard gebleven. Het is wel bijzonder dat een hele mammoet is gevonden, want meestal vindt men maar losse botten. 

 

Dit is de wolharige mammoet.(foto Apenheul)

  

 

Hoe groot was een mammoet

Mammoeten waren groter dan andere olifanten, maar niet zwaarder. Een mannetjes mammoet kon meer vier meter hoog worden.  De mammoet had ook een grotere slurf en langere slagtanden. We denken dat de mammoet met die slagtanden zichzelf en de andere mammoeten kon verdedigen tegen bijvoorbeeld de sabeltandtijger. Ook kon de mammoet met zijn slagtanden de sneeuw opzij schuiven om gras te vinden.

 

Fossielen uit de ijstijd

De mammoeten zijn weggevaagd na de ijstijd. Daar zijn een paar resten van overgebleven. Die resten hebben de mensen teruggevonden. Ik en mijn vader hebben een verzameling van mammoetbotten uit de ijstijd. Die botten hebben we gevonden op het strand in Hoek van Holland. Om de paar jaar wordt het strand opgehoogd met zand uit de Noordzee. In de ijstijd was de Noordzee droog en leefden daar Mammoeten. Als ze zand nodig hebben dan halen ze dat nu uit zee met een zandzuiger. De zandzuiger is een schip dat het zand naar de kust brengt. Als ze dat zand op de kust spuiten dan komen de botten die ze opgezogen hadden ook op het strand te liggen. En dan kun je die botten op het strand vinden.

 

Een bijzonder gebit
Olifanten en mammoeten horen bij de slurfdieren. De steppenmammoet was het grootst: hij kon wel 4 Ĺ meter hoog worden. De wolharige mammoet was een stuk kleiner; hij was iets hoger dan drie meter. Alle mammoeten hadden grote slagtanden, veel groter dan die van de olifanten van tegenwoordig. Mammoeten waren net als de olifanten planteneters. Om het grote lichaam te onderhouden, moesten ze veel eten. Van al dat malen van het voedsel slijten de kiezen. Zeker in de koude periode toen de planten op de toendra's droog en vezelig waren. De mammoetkiezen waren dan ook heel bijzonder. Ze waren veel hoger dan die van olifanten, en ze bestonden uit een heleboel richels: de lamellen. De wolharige mammoet, die het droogste voedsel moest eten, had de hoogste kiezen met de meeste lamellen.

 

Wie leefden er in de tijd van de mammoeten nog meer?

In de tijd van de mammoeten leefden meer dieren zoals:

het reuzenhert, de bison en de sabeltandtijger. Deze dieren hadden ook een dikke vacht.

 

Waarom is de mammoet uitgestorven?

Aan het eind van de ijstijd veranderde het weer en het klimaat. Het werd warmer. Door de warmte groeiden er andere planten en de planten waaraan de mammoet was gewend verdwenen. De mammoet kreeg het steeds moeilijker en is ongeveer 12.000 jaar geleden uitgestorven. We denken nu dat ook de mens veel heeft gejaagd op de mammoet want ook de oermens leefde in de ijstijd in deze buurt.

 

 

Voorlezen mammoetjacht.

 

In de Middeleeuwen

In de middeleeuwen leefden de mammoet niet meer en olifanten kende men ook niet. Als men botten van mammoeten vond, dacht men dat de mammoetbotten van een eenhoorn waren, want de mensen die een soort apotheek hadden maakten geneesmiddelen van de botten. De mensen dachten ook nog dat dan alle zieken genezen konden worden. Dat was gelukkig niet zo, want anders zou er geen bot meer over zijn geweest van de mammoet.

 

 

Ik ga jullie nu wat botten van een mammoet zien: 

 

dit zijn wat botten van een mammoet

(laat je botten zien)

 

Dit document mag niet openbaar worden gemaakt met uitzondering van spreekbeurten.info

Bedankt Edwin Jansen

 

Wil je meer informatie over MAMMOETEN?? Kijk dan bij GOOGLE.

Google

 

 

Terug naar spreekbeurten