Ik
weet al een paar dingen over piraten maar nog niet echt veel. Ik vind piraten
interessant om dat het ruige zeelui zijn. Ik vind films over piraten ook altijd
heel spannend. Een werkstuk over piraten maken lijkt me dan ook wel gaaf.
Hoofdstuk
1
Wat is een piraat.
Stel
je eens mensen voor die zo wreed zijn, zo wanhopig of zo bloeddorstig zijn dat
ze in staat zijn jouw vingers af te hakken, om de gouden ringen die je draagt te
bemachtigen. Stel je eens dieven voor die voor die zo sluw zijn dat ze je laten
kotsen, om te zien of je de ringen niet eerst had ingeslikt. Je kunt nu al een
beetje voorstellen hoe het moet zijn geweest om met piraten in aanraking te
komen. Heel gevaarlijk en waarschijnlijk dodelijk in de tijd dat men de oceaan
alleen nog maar met een schip kon oversteken, vormden piraten een vreselijke
bedreiging. Het waren mannen en vrouwen die er hun werk van hadden gemaakt alle
schepen die ze tegen kwamen te plunderen. Ze
namen alles en iedereen aan boord te pakken en namen het schip over of lieten
het zinken.
Overal
waar schepen en schippers waren, waren ook piraten die uitkeken naar de horizon,
op zoek naar schatten en buit. Nu in deze tijd zijn deze piraten een legende,
zelfs helden geworden, maar vroeger werd er heel anders tegenaan gekeken.
In
1837 schreef de Amerikaan Charles Ellms; “ bij iedere zeeman roept de naam
piraat afschuwelijke gedachten op, en er zijn maar weinig onderwerpen die de
nieuwsgierigheid van de mens meer wekken dan de wanhopige daden, smerige
handelingen en duivelse loopbanen van deze menselijke monsters”.
De
meeste piraten waren oorspronkelijk gewone zeelieden maar ze kregen snel al door
dat ze met een paar overvallen op de juiste schepen meer geld bij elkaar konden
stelen dan ze ooit op een eerlijke manier zouden verdienen. Hoe dan ook piraten
waren vaak de bekwaamste zeevaarders, hun schepen waren vaak smaller en
vervoerden vaak minder mensen dan de schepen die ze aanvielen. Ze vertrouwden
blindelings op hun zeilkunst en nauwgezette planning om hun slachtoffers te
overvallen. Sommige landen zetten zelfs met opzet piraten in om schepen van
andere landen aan te vallen. Als dit officieel gebeurde kregen de piraten een
machtiging of ‘kapersbrief’ en mochten zichzelf kapers noemen alsof ze een
privé-oorlog voerden.
Hoofdstuk
2
Het leven van een piraat
Hoe
leefden piraten eigenlijk?
Hij
zocht op zee naar rijkdom en roem. Als hij weer van zee kwam was hij weer gewoon
burger. En eenmaal aan boord was hij weer zeeman, klaar om schepen aan te
vallen.
Maar
aan boord was nog meer te doen, wapens schoonhouden was belangrijk want die
roesten vlug. Verder moesten de zeilen worden hersteld en het dek moest gedweild
worden. Vuil en zout moesten verwijderd worden. Touwwerk en houtwerk moesten
worden gemaakt als dit was beschadigd na een gevecht.
Na
een geslaagde tocht had een piraat weer iets anders te doen, het geld werd
meteen weer uitgegeven. Geld moet rollen: “hopla nog een biertje”!
Het
leven op zee was heel hard. Vers voedsel kon niet lang genoeg bewaard worden en
daarom namen de piraten ook wel levende dieren mee, zoals kippen. Ook gedroogd
voedsel met veel kruiden werd gegeten. Soms moesten ze weken lang leven op
zeebeschuit en zout vlees. Bedorven water was heel gewoon, en rum of wijn ging
er ook wel in. De ergste ziekte aan boord was scheurbuik, die ontstaat door
gebrek aan vitamine C. Vitamine C zit in vers fruit en groente. Scheurbuik maakt
dat haar en tanden uitvallen, de huid droogt uit en de zeeman sterft snel.
Citroenen en sinasappels helpen tegen deze ziekte, daar zit veel vitamine C in,
maar dat wist men pas in de 18de eeuw.
Cilicische
piraten.
Vanaf rond 150 voor Christus ontstond er een steeds groter wordende machtige groep piraten langs de zuidwestkust van Turkije. Dit gebied werd ook wel Cilicie genoemd. In 70 voor Christus was deze groep een bedreiging gaan vormen voor het Middellandse-Zeegebied, en hield in Rome de invoer van graan uit Egypte, dat hard nodig was, tegen. De Ciliciers bouwden en vestingwerk waarin ze hun schepen en wapens verborgen. Ze waren goede zeevaarders en ordelijk als een leger. De Griekse schrijver Plutarchus beschrijft de schepen van deze piraten als volgt; “de masten waren bedekt met goud, de roeispanen versierd met zilver, en de zeilen gemaakt van kostbare purperen stoffen….”In 67 voor Christus hadden de piraten maar liefst 400 steden veroverd. De Romeinse Senaat gaf Pompeius, een dappere Romeinse Generaal, opdracht de piraten te verslaan. Pompeius ging de piraten vol strijdlust te lijf en binnen drie maanden had het grootste deel zich overgegeven. Pompeius gaf alle piraten een stukje land waarmee ze een nieuw leven als boer konden opbouwen.
De
Vikingen
De
Vikingen zijn eigenlijk ook piraten, alleen zijn vikingen net ietsjes erger. Van
alle piraten werden zij het meest gevreesd. Vanaf de 8e eeuw vielen
zij Engeland en Frankrijk aan. Maar ook Spanje, Italië en zelfs Nederland! Ze
staken ook de oceaan over naar Amerika. Ze waren er zelfs eerder dan Columbus!
De
Vikingen waren snel, ze vielen aan als niemand erop bedacht was. Zodra ze een
goed doel vonden gingen ze aan land. Met hun schip konden ze ook een rivier
opvaren. Tot ver het land in. Het schip lag dan ook niet diep in het water. De
Vikingen werden ook wel Noormannen genoemd omdat uit het Noorden kwamen. Zij
worden ook woestelingen genoemd omdat ze moorden en plunderden en na afloop
staken zij alles in brand. Zij namen ook mensen gevangen en verkochten ze dan
als slaven aan de rijken. Maar lang niet alle Vikingen waren slecht want sommige
veroverde dan een stad of dorp en werden dan het bestuur en bouwden meer huizen
zodat de stad groter werd.
Hoofdstuk
4
De Barbarijnse Zeerovers
Tijdens
de eerste helft van de 7de eeuw stichtte de profeet Mohammed een
godsdienst, de islam. Dit nieuwe geloof verspreidde zich al snel over de
Arabische landen en tegen de 9de eeuw had het vat gekregen op het
Midden-Oosten en Noord-Afrika.
In
Europa kreeg de islam geen voet aan de grond, veel christenen konden niet
accepteren dat het heilige land waar Jezus Christus had gewoond nu in handen was
gevallen van moslims. Erger nog ze waren vreselijk bang dat hun eigen geloof en
levenswijzen door de islam in gevaar zou komen.
Er
volgden eeuwen van bloedvergieten waarin christenen en moslims vochten om de
landen en handelsroutes van het Middellandse-Zeegebied. Uit deze jaren van
oorlog kwam er een nieuw soort piraat te voorschijn de Barbarijnse zeerovers.
Christelijke
Barbarijnse zeerovers werden door de christelijke regering ingehuurd om
islamitische schepen en steden aan te vallen. Op dezelfde manier zet de
islamitische regering hun Barbarijnse zeerovers in om christelijke schepen en
steden te plunderen. Beide regeringen vonden in de piraterij een goede manier om
de macht van de tegenstander te verkleinen en die van zichzelf te vergroten.
De
islamitische Barbarijnse zeerovers stonden een groot deel van hun winst en
schatten af aan de “ deis”, dit zijn de militaire leiders van de Arabische
landen van Noord-Afrika. De christelijke Barbarijnse zeerovers kregen van de
regering van Sicilië, Monaco, Sardinië en Spanje toestemming de islamitische
schepen aan te vallen. Veel van hen werkten voor de ridders van Sint-Johannes,
een ridderorde die was opgericht om het christelijke geloof te beschermen. De
ridders werden erg goed betaald door de Barbarijnse zeerovers. De
Barbarijnse piraten hadden het liefst mensen als buit, die konden ze namelijk
inzetten als galeislaven op zowel de christelijke als op de islamitische
schepen. Ze brachten veel geld op in de slavenhandel. Voor de belangrijke
gevangenen vroegen de Barbarijnse zeerovers losgeld. De mannen die als
galeislaven werden ingezet waren geen lang leven beschoren. Ze moesten vaak dag
en nacht roeien terwijl ze op water en brood leefden. Degenen die weigerde te
roeien werden onmiddellijk doodgemaakt. De meeste gevangenen van de islamitische
Barbarijnse zeerovers werden verhandeld als slaven op de Barbarijnse kust. Hun
been werd geketend aan een ketting met een zware kogel, zodat ze niet konden
vluchten. De slaven die niet werden verkocht, werden eigendom van de staat en
moesten hun leven slijten op een speciale plaats, “bagno” genaamd. Ze
moesten zware lichamelijk arbeid verrichten, zoals stenen verslepen, en kregen
nauwelijks te eten. Sommige slaven bekeerden zich tot moslim, zodat ze een
kleine kans hadden de gevangenis te verlaten. Dit was echter een gevaarlijke
stap, want als deze tot ‘Turk’ bekeerde slaaf door christelijke piraten
gevangen genomen werd, werd hij gemarteld en gedood omdat ze hem een verrader
vonden.
Maar
ook met moslims die door christenen gevangen werden genomen, liep het niet goed
af. Iedereen die opgepakt was door de ‘Ridders van Johannes” werd door Malta
verscheept, waar zich de grootste slavenmarkt van Europa zich bevond.
Gedurende
de 17e eeuw sloten veel Europeanen zich aan bij de islamitische
Barbarijnse zeerovers, zodat ze nog meer winst konden maken. Deze
“afvalligen” leerden de Arabieren veel van hun “scheepsgeheimen”. Een
van hen, de Nederlander Simon Danziger, liet de Arabieren zien hoe ze de
machtige, ronde schepen die in Noord-Europa werden gebruikt, na moesten bouwen.
Met
deze schepen konden de Barbarijnse zeerovers de Atlantische Oceaan op en landen
als Ierland, Engeland en IJsland aanvallen. Een ander afvallige, John Ward, was
een ex-kaper zonder werk. Hij sloot zich aan bij de Barbarijnse zeerovers van
‘de dei Tunis’ omdat hij heimwee had naar zijn kapersbestaan, de tijd waarin
hij, zoals hij zelf zei: “…de hele zee ons keizerrijk was, toen we roofden
wat we wilden, konden zingen, vloeken, drinken en …. net zo gemakkelijk mensen
doden als jullie, koekenbakkers, vliegen…”
Het
einde van de Barbarijnse zeerovers.
In
de 18e eeuw begonnen de Franse en Engelse regeringen hun schepen naar
de Middelandse zee te sturen. Om dat steeds meer landen onder Europees gezag
kwamen t staan, kwam er langzaam maar zeker een einde aan het Barbarijnse
tijdperk. De Arabische landen stopten 1 voor 1 met piraterij en slavernij, en
ook de christelijke Barbarijnse zeerovers verdwenen. De laatste Barbarijnse
zeerovers werden in 1830 opgepakt, toen de Franse strijdkrachten de stad Algiers
binnenvielen.
Hoofdstuk
5
Nederland en Piraterij
Nadat
Columbus in 1492 Amerika had ontdekt gingen veel Spaanse schepen naar Amerika om
het land te veroveren en heel veel schatten van goud en zilver te stelen. Soms
kraakten de houten schepen onder het gewicht van het gestolen goud zilver en
edelstenen. De piraten vonden het natuurlijk fantastisch om zulke schepen aan te
vallen. Piet Hein was ook zo’n kaper. Hij veroverde een aantal Spaanse schepen
die zilver vervoerden. Daarom zingen wij nu nog steeds; “hij heeft gewonnen de
zilveren vloot van Spanje”.
In
Nederland kwam ook piraterij voor de Friese piraat ‘Grote Pier’ was de
schrik van de Noordzee. In de 80 jarige oorlog hielpen de Geuzen, dit waren ook
zeerovers, Willem Van Oranje in zijn strijd tegen de Spanjaarden. Ze voeren
meestal met vissersscheepjes en als ze de kans kregen vielen ze de Spanjaarden
aan die nogal bang waren voor water. Willem Van Oranje gaf de watergeuzen ook
kaperbrieven mee en een deel van de buit moesten ze aan Willem van Oranje geven
die hier weer wapens en soldaten van kocht. De watergeuzen hielpen bijvoorbeeld
om op 1 april 1572 Den Briel te bevrijden van de Spanjaarden. Later werden de
watergeuzen echte zeerovers. Een zekere Symon De Danser afkomstig uit Dordrecht
trok de Middellandse zeegebied op in Marseille stal hij een schip. Hij bemande
dat schip met ruige zeelui van allerlei slag. Hij roofden wat hij kon en kreeg
de bijnaam ‘kapitein duivel’ en dat zegt wel genoeg. In korte tijd roofde
hij 500 schepen! In de loop van de vorige eeuw ging de Nederlandse piraterij
snel achteruit. De schepen werden te snel ook kwamen er ook oorlogsvloten die de
zeerovers beschoten. In 1871 zonk het laatste echte Nederlandse piraten schip
‘De Slangenarend’.
Blackbeard
Er
was geen piraat zo wreed als Edward Teach zijn bijnaam was ‘Blackbeard’ dat
betekent Zwartbaard Teach wist precies wat het beste wapen van een piraat was:
dat was zijn vijanden angst aanjagen. Hij verscheen dan ook als de
duivel. De lonten onder zijn hoed hulden hem in zwarte rook, in zijn baard droeg
hij rode strikken en aan zijn lijf hingen pistolen. De vijand gaf zich vaak over
voordat een schot was gelost en als men de ring niet wilden afgeven hakte hij je
vinger af.
Blackbeard
Voor
zijn mannen was Blackbeard ook een bruut. Af en toe maakte hij er een dood dat
bewees dat hij de baas was. Hij had een schip met 40 kanonnen. Hij versloeg een
groot Engels oorlogsschip en maakte veel ook veel anderen schepen buit.
Blackbeard nam zelfs een hele stad in!
Sir
Henry Morgan
De
beroemdste boekanier was Sir Henry Morgan. Hij was half schurk half held en werd
geboren in 1635. Hij werd ontvoerd en toen naar het eiland Barbados gebracht
daar werkte hij als bediende op een plantage, maar hij vluchtte en sloot zich
aan bij de boekaniers. Dat waren piraten die in het Caribisch gebied
huishielden. Zij hielden hun tochten vanaf het eiland Jamaica. In 1666 had
Morgan zijn eigen schip, kort daarna kozen de boekaniers hem als hun leider.
Zijn eerste goede daad was Jamaica te redden want daar zaten de Spanjaarden. In
1668 trok hij op tegen de Spanjaarden in Cuba toen viel hij de stad Portobello
aan. Hij kwam als
held
op Jamaica terug in zijn bezit had hij 100.000 stukken van ácht’ en dat zijn
gouden munten. Morgan werd later naar Engeland gebracht hij kwam voor het
gerecht, maar de koning sprak hem vrij en gaf hem de titel van ridder. Morgan
ging terug naar Jamaica, aan piraterij deed hij niet meer. Hij stierf in 1688.
Mary
Read
Een
piraat was bijna altijd een man toch was er soms was er ook een vrouw die piraat
werd, zoals bijvoorbeeld Mary Read. De moeder van Mary voedde haar dochter op
als een jongen en toen ze 14 was ging Mary naar zee en beleefden ze veel
avonturen. Ze was ook een poosje getrouwd en ze zat in het leger maar de zee
bleef trekken. Ze werd piraat en daarna werd ze kaper. In
1720 ging ze dood want ze was gevangen genomen in Jamaica ze was zwanger en
stierf in de gevangenis aan koorts
William
Kidd
Kidd
(1645) maakten jacht op piraten voordat hij zelf piraat werd nadat hij het
Franse schip ‘Quedah Merschant’ buit had gemaakt ging Kidd naar New York hij
hoopten op vergeving maar dat viel tegen daar werd hij naar Londen Gestuurd hij
moest terechtstaan. Hij
werd schuldig bevonden aan moord en piraterij. Kidd moest naar de galg op de dag
dat hij werd gehangen was hij dronken. Hij ging zo tekeer dat het touw om zijn
nek doorbrak.
Kidd
kwam in de modder terecht en werd opnieuw opgehangen. Toen brak nogmaals het
touw. Pas bij de derde poging overleed hij. Na zijn dood werd zijn lijk
ingesmeerd met teer en werd in een ijzeren kooi gestopt. Zijn lijk bleef jaren
lang hangen om iedereen af te schrikken.
Hoofdstuk 7 Moderne piraterij
De moderne techniek maakt piraterij wel wat moeilijker dan vroeger de meeste landen hebben een kustwacht die is goed beoefend en ook heel goed bewapent daar horen ook vliegtuigen en helikopters bij. Er is geen land in heel de wereld die piraterij toelaat. De kustwacht staat steeds in contact met de wal als het moeilijk kan de kustwacht om hulp vragen. Toch gaan de piraten gewoon door vooral als er ergens rijkdom is dan zijn er ook altijd wel mensen die iets mee willen pikken. Dat komt omdat in de tweede helft van de 20ste eeuw verminderde de macht van de Britse, Franse en Hollandse marine en stak in sommige delen van de wereld piraterij weer de kop op. Vooral in Azië zijn de aanvallen op de schepen weer aan orde van de dag. Net als vroeger nu ook snelheid weer van groot belang piraten zwermen uit op speedboten en bedreigen hun slachtoffers met geweren en raketten. De buit van de moderne piraten bestaat uit horloges televisies computers en anderen waardevolle spullen. In 1991 waren er 150 aanvallen van de moderne piraten de meeste aanvallen waren op moderne containerschepen. Moderne containerschepen zijn erg moeilijk aan te vallen maar wel als ze aan de kust liggen dan zijn er maar een paar zeemannen aan boord. Die zijn een gemakkelijk doelwit; snel aan boord graaien wat je kunt en wegwezen!
Nawoord
Ik heb veel van mijn werkstuk geleerd. Piraten waren nog gemener dan ik al dacht. Ik heb ook geleerd dat er ook Nederlandse piraten waren en dat piraterij vroeger eigenlijk heel gewoon was. Zelfs sommige landen gebruikten piraten als een soort legers. Ik weet nu ook wat het verschil is tussen piraten en kapers. Ook heb ik geleerd dat er vroeger al oorlog was tussen moslims en christenen en dat nu nog steeds zo is. Ook heb ik geleerd dat er nog steeds piraten zijn en dat er nog steeds schepen worden overvallen. Ik vond het maken van een werkstuk best lastig en het kostte me veel meer tijd dan ik had gedacht. 20 bladzijdes is best veel. Ik ben er wel tevreden over, vooral nu ik samen met mijn vader er plaatjes bij heb gezocht.
Informatiebronnen
·
Stewart
Ross:
Zoeklicht
informatief over Piraten
·
Saviour
Pirotta: Piraten en schatten
·
Peter
Dennis: Het gezonken galjoen; een reis door de tijd
· Artikelen en plaatjes van Internet