VIKINGEN
door
Jurre
Nitert, okt. 2001
WIE
WAREN DE VIKINGEN ?
De
Vikingen leefden van 800 tot 1100. De Vikingen kwamen uit Scandinavië dat
bestond uit Noorwegen, Zweden en Denemarken. Het oud-noorse woord vikingr
betekend piraat. Daarom en door verhalen denken de mensen dat Vikingen woeste
rovers waren. Dit is niet helemaal waar. Vikingen waren ook
ontdekkingsreizigers, kolonisten, ambachtslieden, handelaars scheepsbouwers en
natuurlijk ook rovers en plunderaars. Ze hadden eerlijke wetten en hadden een
gekozen bestuur.
VIKINGEN
ALS VEROVERAARS, KOLONISTEN EN
ONTDEKKINGSREIZIGERS.
Het
geboorteland van de Vikingen was vrij woest. Sommige delen waren zelfs
onbewoonbaar. In Noorwegen leefden ze alleen langs de kuststrook en fjorden.
Zweden bestond vooral uit bossen en meren. Alleen Denemarken had vruchtbare
grond. Landbouw en veeteelt waren het belangrijkst. Toen de bevolking toenam
was er minder voedsel voor iedereen en dus gingen de Vikingen in de 9de
eeuw op zoek naar land. Hier plunderden ze vooral kerken en kloosters en namen
mensen gevangen die ze als slaaf gebruikten of verkochten. Later gingen ze ook
in bepaalde gebieden wonen.
Enkele
belangrijke jaargetallen:
·
793:
Eerste plundertocht van de Vikingen in Engeland.
·
874:
De eerste Vikingen gaan wonen op Ijsland.
·
889:
Een Deense Viking krijgt macht in Kennemerland en een deel van Egmond. Dit
wordt Holtland genoemd: Holland dus.
·
911:
Er wordt na een flink aantal plundertochten een vredesverdrag gesloten met de
Koning van Frankrijk. De Vikingen krijgen een gebied dat Normandië genoemd
wordt. ( de Noormannen).
·
980:
Groenland wordt ontdekt. Vikingen uit Ijsland gaan hier wonen.
·
1000:
Vinland (Amerika) wordt door de Vikingen verkent. (New-foundland).
·
1066:
Hertog Willem van Normandië verslaat de Vikingen in Engeland. Dit betekent
het einde van het Viking-tijdperk.
Ook
in Schotland en in Ierland vestigen Vikingen zich en varen ze via de Russische
rivieren tot de Zwarte zee en Istanbul.
VIKINGEN; DE SCHEEPSBOUWERS.
Al
deze tochten konden ze nooit maken zonder goede schepen. Dit was iets waar ze
trots op konden zijn. De Vikingen waren de beste scheepsbouwers van Europa. Ze
hadden niet alleen roeispanen maar ook zeilen, iets wat nog nooit eerder
gezien was in Europa. De boeg van het schip was vaak versierd met een drakenkop:
Drakenschip. Door deze kop en door de zeilen dachten mensen vaak dat het een
zeemonster was. De kop van de draak, de zeilen als vleugels en de roeispanen
waren poten. De schepen waren lang en smal en lagen niet diep in het water. Zo
konden ze ook in ondiep water varen en konden ze tijdens rooftochten hun schip
snel en makkelijk op de wal trekken. De Vikingen hadden een speciale
bouwtechniek. Doordat de planken wigvormig waren en over elkaar heen vielen
waren de schepen enigszins buigzaam zodat ze tijdens een zware storm tegen een
stootje konden. De naden werden dichtgemaakt met dierenharen en pek. De slaven
die ze gevangen hadden genomen op hun strooptochten moesten vaak roeien.
Doordat de schepen zo ondiep lagen en sterk waren konden de Vikingen verder
komen dan andere Europeanen ooit waren geweest. Ze drongen diep door in
Rusland en maakten ze zelfs handelsroutes naar China en Perzië.
DE VIKINGEN ALS HANDELAARS.
Vanaf
800 gingen de Vikingen met het buitenland handelen. Er werd vooral in luxe
goederen gehandeld zoals wijnen uit Frankrijk en Duitsland en zijde, zilver en
munten uit het Oosten die ze ruilden tegen walrustanden, pelsen, ijzeren
gebruiksvoorwerpen en slaven.
In het begin van de 9de
eeuw kwamen er ook markten waar ambachtslieden hun spullen verkochten. Ook
waren er Vikingen die hun buitgemaakte spul daar verkochten.
Veel handelaren gingen diep Rusland in en werden daar Rus genoemd. Ze
stichtten enkele steden waardoor er ook in Rusland handel gevoerd kon worden.Vikingen
gingen zelfs naar de Zwarte zee en Constantinopel, dit is wel 2000 km. van
Scandinavië
af.
Enkele
belangrijke handelsplaatsen:
·
Birka
(Zweden) : hier werd voornamelijk gehandeld in goederen uit het Oosten.
·
Ribe
(Jutland) : hier handelde men in vee naar Duitsland.
·
Hedeby
(Jutland) : dit was de grootste stad van Scandinavië. Hier leefden veel
handelaren uit de hele wereld en veel ambachtslieden.
·
Kaupung
(Noorwegen) : handel in boerenproducten.
· Paviken (Gotland) : handel in scheepsbouw.
VIKINGEN
ALS AMBACHTSLIEDEN.
Vikingen
waren zeer goed in het maken van wapens, sieraden en werktuigen. Ze waren vaak
versierd met afbeeldingen van Goden en dieren (draak). De
meeste ambachtslieden woonden in Hedeby waar ze hun waren op de 
markt
verkochten. Sommige trokken door het land om hun spullen te verkopen.Met
name de smid en de timmerman trokken door het hele land om bij boerderijen
allerlei dingen te herstellen. Metaalbewerking
was een specialiteit van de Vikingen. Uit opgravingen blijkt dat de smeden
toen vrijwel dezelfde werktuigen gebruikten als in de 19de eeuw.
Ook houtsnijwerk was erg populair, vandaar veel en mooi houtsnijwerk op
wagens, sleden, schepen en huizen.
HET DAGELIJKSE LEVEN VAN DE VIKINGEN.
Vikingen
woonden vooral op boerderijen die ook wel Langhuizen worden genoemd. Dit door
hun lange vorm. De huizen hadden een grote kamer waar ze woonden en sliepen.
Middenin de kamer was een groot vuur waar boven gekookt werd. Dit gaf tevens
warmte en licht. De huizen hadden geen ramen, alleen een gat in het dak voor
de rook. De huizen werden gemaakt van hout en/of turf. De daken werden bedekt
met riet, stro of turf. Er
konden soms wel drie gezinnen in een huis wonen.
Mannen en jongens werkten vaak op het land terwijl de vrouwen en meisjes voor
de huishouding zorgden: bakken van brood, maken en wassen van kleding en
spinnen. In de winter werden er veel spelletjes gespeeld. Ze kenden al
bordspelen, er werd geworsteld, geschaatst, en er werden veel verhalen verteld
die vooral over Goden en plundertochten gingen. Kinderen hadden houten
speelgoed zoals zwaarden, bootjes, dieren en tollen.
Vikingen
geloofden in Goden.
De
hoofdgod is Odin. Zijn zoon Thor was de meest geliefde god. Hij was de god van
de donder en beschermer van alle goden. De standbeelden van de goden stonden
in tempels. Voor een standbeeld lag een platte steen: het altaar. Om een
god te eren werd er bloed van een mannetjesdier op de steen gedruppeld. Later
at men gezamenlijk dat dier op. Tijdens verre reizen kwamen de Vikingen in
aanraking met het Christendom. Hun eigen goden werden minder belangrijk en ze
gaan over tot het Christendom. De tempels worden verbouwd tot kerken.
Omdat
Vikingen niet oud werden trouwden ze al op jonge leeftijd: zo rond hun 16de
jaar. Mannen werden vaak niet ouder dan veertig en vrouwen stierven vaal al
voor hun dertigste jaar. Dit door ziekten, oorlog en geweld. Er werd niet uit
liefde getrouwd maar men keek of de ander van dezelfde stand was. De man moest
betalen voor zijn vrouw. Ook de vrouw kreeg geld mee, dit bleef echter altijd
van haar. Het huwelijk was een groot feest wat soms wel weken duurde, na de
bruiloft trok het stel vaak bij de ouders in.
Vikingen
geloofden in leven na de dood.
Daarom
werden ze vaak begraven met spullen die ze in het hiernamaals nodig zouden
kunnen hebben. Mannen kregen eten, drinken, wapens, sieraden en dieren mee.Vrouwen
kregen eten, drinken, potten en pannen, en hun gemaakte borduurwerk mee. Aan
de spullen die ze meekregen kon je zien of ze rijk en machtig waren. Erg
belangrijke mensen werden in hun schip begraven. Zo is het Osebergschip uit
850 erg bekend. Hierin waren een Koningin en haar slavin begraven. Arme
Vikingen kregen een eenvoudig graf, sommige legden stenen in de vorm van een
schip op het graf.
Kleding
was voor ouderen en kinderen gelijk.
Mannen droegen een strakke wollen broek en een linnen blouse met lange mouw. Daarover een wollen shirt met korte mouw die halverwege het bovenbeen viel. In de winter droegen ze een wollen vest en een grote ruwe mantel die vaak werd vastgespeld met een broche. Schoenen werden gemaakt van dierenhuiden. De vrouwen droegen een lange linnen jurk met daarover een schort. Hun lange haar droegen ze onder een hoofddoek. Zowel de mannen als vrouwen droegen veel sieraden, kinderen niet. De feestkleding was hetzelfde alleen van beter materiaal en in mooiere kleuren. Vikingen schreven bijna niets op. Wetten, belangrijke dingen en verhalen werden van generatie op generatie doorverteld. Ze kenden wel een schrift: RUNEN. Dit schrift had 16 tekens: verticale en schuine strepen die in hout, steen of metaal gekrast werd. Dit schrift was erg verwarrend omdat sommige tekens meerdere betekenissen hadden.
VIKINGEN EN HUN WETGEVING.
Vikingen
hadden veel respect voor de wet. Hield je je hier niet aan dan werd je
verbannen of vogelvrij verklaard wat betekend dat iedereen je mag doden. Twee
keer per jaar werd een Volksvergadering gehouden:THING. Hier werden besluiten
genomen, nieuwe wetten bekend gemaakt en er werden rechtszaken behandeld.
Thing was een belangrijke gebeurtenis waar iedereen kwam. Er werd veel
gefeest, Thing duurde ongeveer een week.In
IJsland, die geen Koning hadden, bestuurde de ALTHING het land. Deze kwam inde
zomer bijeen op een open plek met hoge rotsen: Thingvellir. De Althing begon
altijd op donderdag: dag van Thor, en duurde 2 weken. De rechtbank bestond uit
36 hoofdmannen en een voorzitter: de wetspreker. Deze moest de wetten in het
openbaar opzeggen zodat iedereen op de hoogte was.
De
Vikingen kenden verschillende klassen:
·
Thrall:
slaaf die gebruikt werd voor het werk op de boerderij.
·
Karl:
vrije boer, had eigen grond of werkte voor zijn meester.
·
Jarl:
plaatselijk leider. Hij regeerde over een bepaald gebied.
De
Jarl’s hadden vaak gevechten om een bepaald gebied erbij te veroveren.
De Koning van de Vikingen moest een dapper krijgsman zijn om het land te besturen. De koning had altijd een Hird bij zich: geleerde mensen die hem hielpen. Ook een Skald was vaak bij de koning. Een skald stond in hoog aanzien, hij was een dichter en verhalenverteller en wist de avonden gezellig te maken.
EINDE VAN HET VIKINGTIJDPERK
Na
3 eeuwen kwam er een eind aan het Viking-tijdperk. Dit had verschillende
oorzaken:
·
Het
waren geen plunderaars meer maar handelaars. Dit kwam doordat alle
Scandinavische landen bijna tegelijk zich bekeerden tot het Christendom.
·
Toen
de Vikingen Normandië kregen moesten ze beloven niet meer te zullen
plunderen.
·
De
Vikingen kregen meer belangstelling voor handel dan voor oorlog.
· In 1066 viel Hertog Willem van Normandië Engeland binnen en doodde de Noorse Koning Harald Hardrada De dood van deze Viking is het symbool voor het einde van het Viking-tijdperk. Het vikingtijdperk van de grote rooftochten en strijdhaftige veldslagen was voorbij.
Wil je meer informatie over de VIKINGEN?? Kijk dan bij GOOGLE.